Hồ Dũng – trưởng phòng mua hàng của siêu thị

Phỏng vấn được thực hiện bởi Kiến Học cho dự án Humans of Careers.

Bạn có thể giới thiệu một chút về bản thân cho mọi người biết được không?
Mình tên là Hồ Dũng. Mình đã từng học ở Yên Bái từ năm 1982 tới năm 1997. Lên cấp 3 thì mình chuyển sang học ở Vĩnh Yên tới năm 2000. Mình thi đại học ở Hà Nội và làm việc ở đây cho đến nay. Mình đã từng làm ở khoa quản trị kinh doanh trường Đại Học Công Đoàn Hà Nội từ năm 2001 tới năm 2005. Sau đó thì mình chuyển sang làm tư vấn bán hàng và marketing từ năm 2005 tới năm 2007. Vì một vài lý do mà từ năm 2007, mình làm phụ trách kinh doanh và điều phối sản xuất Công ty xuất nhập khẩu và thương mại Đông Nam Á. Được 2 năm, thì mình cũng chuyển sang làm nhân viên dự án và hồ sơ thầu. Năm 2012 tới năm 2014, mình làm trưởng phòng bán hàng. Năm 2014, mình được chuyển sang vị trí trưởng phòng mua hàng và vẫn giữ vị trí đó cho tới nay.

anh Hồ Dũng, trưởng phòng mua hàng

anh Hồ Dũng, trưởng phòng mua hàng

Bạn có thể cho biết lý do mà bạn chọn ngành này không?
Thực ra thì hồi đấy mình cũng cố gắng thi vào đại học theo lời khuyên của người lớn chứ hồi đó chưa hề có định hướng nghề nghiệp gì hết. Mà mình thấy thì ai cũng như vậy cả. Cũng một phần lý do vì những năm 2000, thông tin làm gì có nhiều đâu. Hồi đấy, ai cũng học chỉ vì mục đích lên lớp cả chứ chẳng nghĩ nhiều tới định hướng nghề nghiệp như thế nào. Mình thi vào cả bốn trường: Bách khoa, Công đoàn, cao đẳng Xây dựng và cao đẳng Hóa chất. Mình trượt Bách khoa nhưng lại đỗ ba trường còn lại, và quyết định chon trường cao nhất để học là Công đoàn. Trường Công đoàn hồi đấy có 4 khoa, khoa bảo hộ lao động, khoa công đoàn, nhân lực và khoa quản trị. Thấy khoa quản trị là hợp với mình nhất nên mình chọn. Lúc đấy chọn cũng vì tình thế, nhưng sau này ra trường rồi làm việc, mình nghiệm ra rằng học gì thì học nhưng đều cần tự học cả. Có nhiều cách để tự học như qua mạng, sách báo, chỉ có điều, không ai cấp bằng cấp hay trình độ cho cái kiến thức mà mình tự học cả. Công ty đầu tiên mà mình làm là do một người quen giới thiệu, những công ty sau này, là người ta biết tới mình và rủ mình về làm chứ mình không qua phỏng vấn. Mình nghĩ ở đâu cũng có mặt tiêu cực của nó, đã làm thuê thì nhất định sẽ có điều cảm thấy khó chịu. Mình còn làm ở cái tuổi này là vì muốn kiếm tiền nuôi con nên ở đâu cần mình là mình sẽ đi làm thôi.

Bạn có thể cho mọi người biết đặc trưng một ngày làm việc của mình như thế nào không?
Công việc hàng ngày của mình là tiếp xúc, trao đổi thông tin với nhà cung cấp, đàm phán các chính sách giá cả và  vận chuyển hàng hóa. Thực hiện thanh toán theo định hướng mà ban giám đốc cho. Ngoài ra thì công việc của trưởng phòng mua hàng là còn phụ trách đặt hàng các mặt hàng gia dụng. Trước khi đặt hàng, thì mình phải xem các chương trình khuyến mãi hay giảm giá, hay chương trình quà tặng của nhà cung cấp. Mình phải theo dõi kĩ quá trình  đặt hàng, vận chuyển và thanh toán để đảm bảo không xảy ra bất cứ vấn đề gì, nếu có thì phải kịp thời xử lý. Phụ trợ công việc cho phó giám đốc mua hàng. Tổng hợp dữ liệu, triển khai công việc của phòng ban và theo dõi tiến độ công việc rồi báo cáo lại cho sếp. Công việc trưởng phòng mua hàng của mình là giao nhiệm vụ cho nhân viên trong phòng, lên kế hoạch thời gian và bắt tay vào làm việc. Công việc của mình phải làm thêm giờ. Lễ tết không được hưởng bất kì một chế độ thưởng gì, càng không có lương. Ba ngày tết âm lịch cũng thể cả. Nói chung, chế độ chính sách văn phòng công ty của mình cảm thấy không ổn chút nào. Ở công ty khác còn cho nhân việc được nghỉ một ngày trong tháng nhưng ở đây thì không có. Môi trường làm việc không tốt. Phòng làm việc chỉ có bàn ghế, máy tính với vật phẩm văn phòng phẩm. Mùa hè khó chịu nhất, nóng bức vô cùng vì điều hòa hạn chế. Nhưng thành công nhất của mình là thành tích năm 2012 khi mình phụ trách bán hàng cho siêu thị. Hồi đấy, không gian bán hàng không tốt lại thêm điều kiện làm việc tệ vô cùng. Thái độ của nhân viên không nhiệt tình, chu đáo. Mình về phụ trách công việc đã cho set up lại hệ thống, cũng sắp xếp lại cách trưng bày sản phẩm, trang hoàng lại toàn bộ siêu thị. Mạnh dạn đề xuất những điều kiện mới. Kết quả là mình đã kéo được doanh thu trung bình từ 4,5 tỷ 1 tháng lên 7,5 tỷ 1 tháng. Đấy là thành công nhất của mình.

Quá trình bạn đàm phán với nhà cung cấp có gặp khó khăn gì không? Khung giá bên bạn là do ban giám đốc đưa ra phải không?
Đúng ra thì ban giám đốc bên mình đưa ra tiêu chí bắt buộc như ngày thanh toán, hình thức thanh toán, cũng đề ra các điều khoản giao hàng, luân chuyển hàng bán chậm, hàng lỗi. Những cái đấy là cố định rồi, và mình phải tuân theo. Nhưng còn đàm phán ở đây là mình tư vấn các điều kiện cho họ, để làm sao bên mình và bên nhà cung cấp hợp tác thuận lợi nhất. Nhưng trước đó mình phải tìm hiểu trước về công ty họ như biết năng lực cung ứng của họ như thế nào mới quyết định có hợp tác hay không. Đối với bên cung cấp, mình hỗ trợ người ta về mặt trưng bày, thị phần, bảng biến thì người ta đổi lại cũng thực hiện những điều khoản của mình. Về giá cả thì là bên cung ứng đưa ra giá. Và mình đàm phán thêm về chiết khấu cố định, tháng, quý, năm, có những hình thức hỗ trợ nhân viên bán hàng, quầy kệ, biến bảng. Nói chung không hẳn là khó mà cũng chẳng phải dễ làm. Vì đàm phán là trò chơi tâm lý mà. Nếu quan hệ với đối tác mà tốt thì cái gì cũng đều thuận lợi hết nhưng nếu không thân, thì cũng phải cố gắng hỏi han thôi.

Đặc điểm của nghề dịch vụ - bán lẻ nói chung là nó chiếm nhiều thời gian.

Đặc điểm của nghề dịch vụ – bán lẻ nói chung là nó chiếm nhiều thời gian.

Những đặc thù của ngành này là gì? bạn thích công việc hiện tại của mình chứ? nếu có cơ hội chọn lại, bạn có thay đổi định hướng không?
Đặc điểm của nghề dịch vụ – bán lẻ nói chung là nó chiếm nhiều thời gian của bản thân. Suốt ngày cảm cụi với công việc, cũng chẳng có thời gian dành cho gia đình, bạn bè vì ngày lễ tết bọn mình cũng chẳng được nghỉ. Thường xuyên phải làm tăng ca, nhưng không có chế độ thưởng gì. Vì đích của nghề này hướng tới là doanh thu và lợi nhuận. Thưởng theo lợi nhuận nhưng cũng nó cũng theo chế độ quy định của từng công ty, từng người quản lý nữa. Chế độ cơ bản của nhà nước bị bỏ qua hết. Cách tổ chức, quy định, chế độ của từng công ty, từng quản lý trong một công ty khác nhau. Công ty mình cũng có nhiều quản lý, và cách tổ chức quản lý cũng chồng chéo nhau.  Công việc đôi khi phải làm đột xuất, còn có khả năng bị sa thải nếu làm không tốt. Nhưng ưu điểm của ngành này là nó luôn vận động, mới mẻ lại nhiều thông tin. Giá cả thị trường nắm rõ trong bàn tay, mình cũng hiểu rõ về nguồn gốc của hàng hóa như thế nào. Để làm được công việc này, đòi hỏi phải sáng tạo, nhanh nhẹn và không ngại thay đổi. Nếu cho mình chọn lại thì mình nghĩ thế này. Công việc nào, vị trí nào cũng cần người giỏi. Làm thợ nhưng giỏi thì không sợ thất nghiệp, lương còn cao nữa. Nhưng là quản lý nhưng không có chuyên môi thì còn bị sa thải nữa. Quy luật của cuộc sống là đào thải mà. Ngày trước, mình đam mê tin học lắm. Nhưng hồi đấy cách sống của mình rất lệch lạc, khô cứng, không biết chịu đựng hay nhường nhịn gì cả. Lúc học sang khối kinh tế, mình đã phải tự rèn luyện nhiều hơn về tính cách để phù hợp với nghề. Và chính những tính cách tự rèn luyện ấy cũng khiến cuộc sống của bản thân mình, trong quan hệ với gia đình, người thân tốt hơn.

Ngành này làm có nhiều áp  lực không?
Có chứ, dù mình không phụ trách bán hàng mà là mua hàng. Nhưng ở vị trí nào mà chẳng có áp lực. Áp lực ở đây là chính là phải đáp ứng được yêu cầu của công việc, như  phải làm sao để hàng hóa được đầy đủ, và phóng phú, phải đảm bảo quá trình hàng về nhanh, chính xác, phải kiểm tra để chắc chắn hàng không bị lỗi hỏng. Nếu hàng bán ế thì trách nhiệm đương nhiên mình phải chịu. Công việc này cũng đòi hỏi mình phải  thường xuyên theo dõi các chương trình khuyến mãi, bó kèm, và đảm bảo giá cả hàng hóa phải cạnh tranh.

Công việc nhiều như vậy, lại vất vả, vậy bạn làm gì để cân bằng giữa công việc và gia đình?
Mình cũng hiểu tính chất bắt buộc của công việc mình đang làm, nên vất vả cũng phải chịu, phải tìm cách thích ứng. Nói chung đối với mình, luôn ra sức làm việc, tận dụng thời gian nghỉ trưa để hoàn thành công việc, như vậy mới có thể hết giờ làm về nhà chơi với con cái được. Nhìn những đứa con của mình chơi đùa, đưa chúng đi chơi cũng là cách mà mình giải tỏa những căng thẳng trong công việc. Hết giờ làm, mình không nghe số điện thoại lạ. Ở nhà, thì mình không xem tivi hay máy tính.

Theo bạn thì nghề này cần kinh nghiệm hay kiến thức? Bao nhiêu tuổi thì được coi là chín chắn trong nghề?
Nghề bán hàng cần kinh nghiệm cơ bản. Cũng không cần quá siêu như ở vị trí quản lý cấp cao. Quản lý cấp cao mới cần thống kê, dự báo, phân tích. Người bán hàng nào cũng cần kiên nhẫn,có tính kỉ luật cao, tư duy theo đường thẳng, lạ cũng được miễn sao là đạt được mục đích thôi. Kĩ năng giao tiếp rất cần thiết để tạo mối quan hệ. Phải làm sao để đối phương cảm thấy mình là người cởi mở khi giao tiếp. Các mối quan hệ đều giúp cho việc kinh doanh thuật lợi hơn. Nghề bán hàng chỉ làm tới 24-30 tuổi thôi. Nếu làm ở vị trí quản lý mua hoặc quản lý chiến lược của công ty thì cần rất nhiều kinh nghiệm. Nhưng ở vị trí quản lý mua, thì khả năng bị luân chuyển vì những lý do nhạy cảm là rất cao.

Theo bạn thì công ty cần có những chính sách đào tạo như thế nào để giúp đỡ nhân viên mới? Và nhân viên mới sẽ học việc như thế nào?
Nhân viên mới cần phải tự học qua việc đọc tài liệu ngắn và chủ động học hỏi kinh nghiệm từ những người đi trước. Mình nghĩ rằng để giúp nhân viên mới khỏi bỡ ngỡ khi bắt đầu công việc, cần phải có phòng đạo tạo riêng. Nhưng bên mình thì không có và đó là điểm hạn chế. Đi làm là phải đổ mồ hôi thực sự, cũng phải tự lập. Không có ai ở bên để giúp đỡ cả, mình càng không thể nhờ ai.

Bạn có lời khuyên nào dành cho những bạn trẻ muốn chọn ngành nghề hay còn ngồi trên ghế nhà trường không? Theo bạn họ nên học những kĩ năng gì,rèn luyện tố chất cần thiết nào?

Nếu muốn theo nghề bán hàng và dịch vụ, nhất thiết phải là người cởi mở, hoạt bát và có suy nghĩ tích cực. Nghề đó đòi hỏi bạn phải hiểu rõ đặc thù công việc của mình. Vì bán hàng rất hay thay đổi, nên muốn theo đuổi nghề này các bạn sinh viên  phải là người không ngại thay đổi, đề xuất những ý kiến sáng tạo. Hơn nữa, theo mình thì kỉ luật nghiệm sẽ giúp mình hoàn thành công việc đúng thời gian, giao tiếp tốt sẽ mở rộng các mối quan hệ, khiến việc làm ăn thuận lợi hơn rất nhiều. Và có vốn hiểu biết về xã hội cũng giúp ích cho công việc bán hàng và dịch vụ rất nhiều. Mình nghĩ các bạn sinh viên muốn thành công khi lựa chọn nghề bán hàng và dịch vụ, thì ngoài những kiến thức chuyên môn học ở thầy cô giáo, sách vở, mạng, thì càng cần phải rèn luyện những kĩ năng đó.

Kĩ năng, kiến thức còn tùy thuộc vào ngành nghề mình chọn. Ví dụ như làm nghề liên quan đến luật nhà nước như kế toán thì nhất định phải có cơ sở kiến thức chuyên môn vững vàng từ trước. Kế toán thuế phải giỏi giao tiếp, thuộc luật. Nhưng ngành nào, và kể cả ngành bán hàng dịch vụ của mình càng cần phải thực hành nhiều. Thực hành là tham gia và làm thật ở các công ty, tham gia vào dự án thực tập. Và trước khi nộp đơn xin làm việc cho một công ty nào đó, mình khuyên các bạn sinh viên nên hiểu được đặc thù của nghề, tìm hiểu công ty đó, công việc cụ thể ra sao rồi mới quyết định nộp đơn. Các công ty thường không giống nhau về hình thức đào tạo lại nhân viên mới, về tính chất công việc, và yêu cầu, đòi hỏi. Như có công ty lớn, các khâu được chuyên biệt hóa, nhân viên chỉ đàm nhận một khâu hay một công đoạn trong khâu của chuỗi công việc. Nhưng yêu cầu công việc rất cao, đòi hỏi tỉ mỉ, nhanh và chính xác. Còn những công ty nhỏ thì buộc nhân viên phải có khả năng làm được ở nhiều vị trí khác nhau.

Ngoài ra cần đi làm thêm để có thêm kinh nghiệm, làm để học việc. Nhiều bạn trẻ cứ cho rằng làm thêm là để kiếm tiền. Đó hoàn toàn không đúng chút nào. Làm thêm cũng là một cách thực hành cho việc học vậy. Còn làm thế nào để làm thêm đúng với ngành nghề của mình thì có 2 cách. Có thể nhờ vào mối quan hệ quen biết, hoặc có thể xin làm vị trí trợ giúp mà không cần tiền lương. Khi đã vào được công ty rồi, thì phải làm sao để học việc.  Nếu làm tốt còn có cơ hội được giữ lại làm nữa.

Bạn cho biết những dự đoán của mình về xu hướng của ngành nghề này? Xu hướng thăng tiến? Và theo bạn học xong ngành này xin việc có dễ không?
Hiện nay ngành bán lẻ chiếm thị phần rất lớn. Các trung tâm mua sắm chỉ mới tập trung ở các thành phố lớn. Tuy nhiên, cơ cấu ngành đang dịch chuyển. Các chung tâm mua sắm nhỏ lẻ, yếu về mặt tổ chức tài chính sẽ nhường chỗ cho các trung tâm mua sắm lớn. Điều đó có nghĩa là mô hình bán lẻ nhỏ phải thay đổi để có thể cạnh tranh được nếu không muốn bị thay thế cho các hãng lớn. Nghề này học xong rất dễ xin việc vì ở đâu cũng cần bán hàng cả nhưng nghề bán lẻ dễ xin việc nhất. Nghề bán lẻ luôn thay đổi, luôn cần sáng tạo và mới mẻ. Nhưng nếu làm ở vị trí cấp quản lý thì phải là người giỏi chuyên môn, giàu kinh nghiệm. Nó ít thay đổi, ít luân chuyển. Muốn theo nghề bán hàng dịch vụ cần phải chịu được áp lực công việc về doanh số. Chịu được hay không sẽ quyết định mình đi hay ở với nghề.

Bạn hãy kể một trải nghiệm thú vị nhất khi bạn làm nghề này?
Khó để mình xác nhận chuyện nào là thú vị nhất. Bởi mình đi làm phải va chạm nhiều, nên chai lì nhiều. Nhưng có câu chuyện khó xử thế này. Hai mẹ con vào siêu thị của mình mua nồi cơm điện. Họ tự chọn sản phẩm, nhưng mang về dùng được 15 ngày thì đem ra siêu thị đòi đổi lại. Bọn mình khó xử vô cùng, vì chính sách của công ty chỉ cho đổi lại sảng phẩm mới khi chưa qua sử dụng trong vòng 72 giờ kể từ lúc mua. Nhưng đúng là sản phẩm đó bị lỗi và cần phải bảo hành. Bên mình đề nghị như thế, và người con thì đồng ý nhưng người mẹ thì không. Bắt đổi bằng được, mà nhìn sản phẩm thì như mua được cả năm ấy, họ chẳng vệ sinh cái nồi gì cả. Bà mẹ cứ đứng ở siêu thị quát tháo mắng chửi con về việc không biết chọn nồi. Nhưng vì bà mẹ làm nông, kể ra hoàn cảnh cũng khó khăn nên phụ trách mua hàng bên mình đã phải làm việc ngay với nhà cung cấp để tặng lại gia đình họ một cái nồi mới đúng yêu cầu. Câu chuyện nó khiến mình nhớ mãi, vì bán hàng hiện đại có quy trình, khâu, bảo hành, còn gia đình bác nông dân kia thì chẳng có quy trình gì hết. Bên mình có giải thích tới mấy cũng không được, họ thì cứ to tiếng ở siêu thị mà chẳng ngại gì cả. Vậy nên kể cả bán hàng hiện đại mà gặp khách hàng như thế cũng phải bó tay.

Bạn có mơ ước dự định gì cho tương lai?
Mình muốn tìm một công việc mà mình thích, đam mê có thu nhập ổn định tương đối, lại có thể dành thời gian cho con cái. Mình đang nghĩ tới chuyện làm thầu nhà phân phối cho riêng một nhãn hàng nào đấy không thì cũng mở một khu vui chơi cho trẻ em. Mở khu vui chơi có vẻ lãi nhiều lắm.

Vâng, chúc bạn thực hiện được những ước mơ đó, rất cám ơn bạn vì bài phỏng vấn.

Content Protection by DMCA.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *